สารสนเทศจังหวัดชายแดนใต้เพื่อประชาชน

แหล่งโบราณคดีท่าสาป

14 ธ.ค. 2560

หลักฐานอารยธรรมสมัยก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยศรีวิชัย



หลักฐานอารยธรรมสมัยก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยศรีวิชัย


 


แหล่งโบราณคดีท่าสาปตั้งอยู่ที่ตำบลท่าสาปและตำบลหน้าถ้ำ อำเภอเมืองจังหวัดยะลาเป็นแหล่งโบราณคดีร่วมสมัยตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยศรีวิชัย หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในแหล่งต่างๆ มีดังนี้


ถ้ำศิลป์

พบภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์อายุราว 3,000 ปี เป็นรูปกลุ่มคนกำลังล่าสัตว์ด้วยธนูและการเป่าลูกดอก กลุ่มที่ 2 เป็นรูปคนกำลังเคลื่อนไหว ลักษณะคล้ายคนอินเดีย กลุ่มที่ 3 เป็นภาพหมู่พระพุทธรูปปางมารวิชัย มีสาวนั้งพนมมืออยู่ข้างๆ กลุ่มที่ 4 เป็นรูปพระพุทธเจ้าปางลีลามีรูปเทพธิดา 3 องค์ พนมมืออยู่ด้านล่าง


ถ้ำแจ้ง หรือ ถ้ำพระนอน

มีพระพุทธไสยาสน์ขนาดใหญ่อายุราว พ.ศ.1300 องค์เดิมสร้างด้วยดินดิบองค์พระโพธิ์สัตว์ปางนารายณ์บรรทมสินธุ์ ศิลปกรรมในพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน สภาพเดิมชำรุด จึงได้มีการบูรณะในปี พ.ศ.2465 โดยโบกปูนทับองค์เดิม ส่วนชิ้นส่วนดินปั้นที่เป็นสร้อยสังวาลย์ประดับองค์พระองค์เดิมนั้นได้บรรจุไว้ภายในซึ้งมีสภาพกลวง องค์พระบูรณะใหม่มีขนาดความยาว 81 ฟุต 1 นิ้ว มีรูปปั้นพญานาคอยู่เหนือพระเศียรสภาพที่ดัดแปลงใหม่ จัดเป็นศิลปะลังกาตามความนิยมของฝ่ายหินยานในระยะนั้น นอกจากพระพุทธไสยาสน์แล้ว ในถ้ำพระนอนยังพบโบราณวัตถุอีกจำนวนมาก ได้แก่ พระพิมพ์ดินดิบ สถูปดินดิบ สถูปสำริด อายุในพุทธศตวรรษที 12 - 14 ส่วนพะพุทธรูปที่พบอยู่ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14 - 15 ได้แก่ พระพุทธรูปปามารวิชัยสำริด ศิลปะปาละ พระพุทธรูปยืนท่าตริภังค์สำริด ศิลปะอินเดียใต้


ถ้ำสำเภาทองและถ้ำคนโท

พบพระพิมพ์ดินดิบ พระพุทธรูปสำริด พระพุทธรูปปูนปั้นและโบราณวัตถุอื่นๆ อีกเป็นจำนวนมากพระพุทธรูปที่เป็นหลักฐานสำคัญพบในถ้ำคนโท ได้แก่ พระพุทธรูปสลักจากหินรูปพระพุทธเจ้าประทับนั่งปางสมาธิ ขนาดกว้าง 21.5 เซนติเมตร สูง 30 เซนติเมตร


ทุ่งกาโล

เป็นที่ราบตะพักลำน้ำ พบหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของชุมชน อาทิ เนินดิน โคกอิฐ ซากกำแพง เครื่องมือครื่องใช้เศษภาชนะถ้วยชามสมัยต่างๆ หลักฐานทีสำคัญ ได้แก่ พระพุทธรูปนารายณ์สี่กรสำริด และพระพุทธรูปแบบอื่นๆ อีกหลายองค์ ซึ้งพบระหว่างการปรับแต่งพื้นที่เพื่อสร้างสนามบินเมื่อ พ.ศ.2500 หลักฐานอารยธรรมทั้ง 4 บริเวณที่กล่าวมายืนยันถึงความเจริญที่สืบเนื่องตั้วงแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์จนถึงสมัยศรีวิชัยหรือประวัติศาสตร์ยุคกลางของลังกาสุกะได้เป็นอย่างดี